O'zbekiston — non xilma-xilligi jihatidan dunyoda alohida o'rin tutadigan mamlakatlardan biri. Tadqiqotchilar mamlakat bo'ylab 50 dan ortiq turli non retseptini qayd etgan bo'lib, har bir viloyat, hatto har bir shahar o'ziga xos non an'anasiga ega.

Samarqand noni

Samarqand noni mamlakatdagi eng mashhur non turlari orasida alohida o'rin egallaydi. U yupqa, lekin zichroq bo'lib, boshqa shaharlarga olib ketilganda ham uzoq vaqt yangiligini va ta'mini saqlab qoladi. Rivoyatlarga ko'ra, Amir Temur Samarqand nonini shunchalik yaxshi ko'rganki, u uchun maxsus non ustalarini poytaxtga olib kelgan.

Samarqand nonining o'ziga xos xususiyati — uning tayyorlanishida mahalliy buloq suvi ishlatilishi. Ko'plab novvoylar bu nonni boshqa shaharda pishirilsa ta'mi boshqacha bo'lishini aytishadi. Nonning markaziga tushirilgan "gulcha" naqsh ham Samarqand nonining belgisi hisoblanadi.

Obi non

Obi non — eng oddiy va keng tarqalgan tur bo'lib, faqat un, suv, tuz va xamirturush asosida tayyorlanadi. "Obi" so'zi fors tilida "suv" degan ma'noni anglatadi. Bu non kundalik hayotda eng ko'p ishlatiladigan tur bo'lib, barcha ovqatlar bilan uyg'unlashadi.

Patir non

Patir — bayram va to'ylarda maxsus tayyorlanadigan non. U ko'p qatlamli bo'lib, qatlamlar orasiga yog' va piyoz singdirilib pishiriladi. Patirning tashqi qobig'i qattiq, to'q sariq-qo'ng'ir tusda pishib chiqadi, ichi esa yumshoq va xushbo'y bo'ladi. Farg'ona vodiysi patiri alohida mashhurlik qozongan.

Lochira

Lochira — Xorazm viloyatining an'anaviy noni. U boshqa non turlaridan farqli ravishda sut va yog' qo'shilgan holda tayyorlanadi, bu esa unga alohida yumshoqlik va mazali ta'm beradi. Lochira odatda kattaroq o'lchamda bo'lib, Xorazm milliy taomlariga hamroh qilib yeyiladi.

G'alla noni

G'alla noni bug'doy kepagi qo'shilgan holda tayyorlanadi. Foydasi ko'p bo'lgan bu non so'nggi yillarda sog'lom turmush tarzini yoqlovchilar orasida mashhur bo'lib bormoqda. Kepak nonga qo'shimcha tolalar va minerallar beradi.

Bayram nonlari

O'zbekistonda bayramlarga va marosimlarga moslab tayyorlanadigan maxsus non turlari ham mavjud. Bolalar tug'ilgan kunida "qo'g'irchoq non", yangi uy kirish marosimida "kiritma non", hashar (ommaviy mehnat) paytida esa maxsus katta hajmdagi "hashar noni" pishiriladi.

Bu xilma-xillik — O'zbekiston madaniyatining boyligi va har bir hududning o'z non an'anasiga sodiqligi.